اختلالات قاعدگی در زنان؛ انواع، علتها، علائم هشدار و روشهای درمان
- چرخه طبیعی قاعدگی چه ویژگیهایی دارد؟
- انواع اختلالات قاعدگی کداماند؟
- نامنظم شدن یا قطع قاعدگی
- خونریزی شدید یا طولانی
- لکهبینی بین دو قاعدگی و خونریزی پس از رابطه
- چه عواملی میتوانند باعث اختلال قاعدگی شوند؟
- چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
- تشخیص و آزمایشها چگونه انجام میشوند؟
- PMS چه تفاوتی با اختلالات خونریزی دارد؟
- پرسشهای متداول
- آیا یک بار عقب افتادن پریود خطرناک است؟
- آیا همه بینظمیها ناشی از تنبلی تخمدان هستند؟
- برای درمان پریود نامنظم باید قرص هورمونی مصرف کرد؟
- جمعبندی
- منابع علمی
چرخه قاعدگی هر فرد الگوی خاص خود را دارد؛ بااینحال تغییر واضح در فاصله پریودها، خونریزی بسیار زیاد، لکهبینی مکرر یا درد ناتوانکننده میتواند نیازمند بررسی باشد. هدف از بررسی اختلالات قاعدگی صرفاً منظم کردن تاریخ خونریزی نیست؛ ابتدا باید مشخص شود تغییر از چه عاملی ایجاد شده است.
چرخه طبیعی قاعدگی چه ویژگیهایی دارد؟
در بسیاری از بزرگسالان، فاصله بین شروع دو قاعدگی حدود ۲۱ تا ۳۵ روز است و خود خونریزی چند روز طول میکشد. نوسانهای محدود ممکن است رخ دهد، اما تغییرات جدید و پایدار نسبت به الگوی معمول خود فرد اهمیت دارند. در سالهای نخست پس از شروع قاعدگی و دوره نزدیک به یائسگی، بینظمی بیشتر دیده میشود؛ بااینحال وجود خونریزی شدید یا علائم هشدار در هر سنی نیاز به ارزیابی دارد.
ثبت تاریخ شروع و پایان، میزان خونریزی، درد، لکهبینی بین دورهها و داروهای مصرفی در تقویم یا اپلیکیشن، اطلاعات مفیدی در اختیار پزشک قرار میدهد.
انواع اختلالات قاعدگی کداماند؟
نامنظم شدن یا قطع قاعدگی
تأخیرهای طولانی، فاصلههای غیرقابل پیشبینی یا قطع قاعدگی میتوانند با بارداری، اختلال تخمکگذاری، استرس شدید، کاهش وزن، تغییر فعالیت ورزشی یا برخی بیماریهای غدد مرتبط باشند. در فردی که احتمال بارداری وجود دارد، بررسی بارداری معمولاً یکی از نخستین اقدامات است.
خونریزی شدید یا طولانی
خونریزیای که فعالیت روزانه را مختل میکند، باعث سرگیجه و ضعف میشود یا از الگوی معمول فرد بسیار بیشتر است، باید ارزیابی شود. پولیپ، فیبروم، آدنومیوز، اختلالات تخمکگذاری و مشکلات انعقادی از علتهای احتمالی هستند. صرفاً «طبیعی دانستن خونریزی زیاد خانوادگی» جای تشخیص را نمیگیرد.
لکهبینی بین دو قاعدگی و خونریزی پس از رابطه
لکهبینی ممکن است علتهای متعدد داشته باشد؛ از تغییرات مرتبط با داروهای پیشگیری تا مشکلات دهانه رحم و رحم. تکرار این علامت باید بررسی شود. خونریزی پس از یائسگی نیز وضعیت متفاوتی است و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
چه عواملی میتوانند باعث اختلال قاعدگی شوند؟
علل را میتوان به مشکلات ساختاری رحم، مانند پولیپ و فیبروم، و علتهای غیرساختاری، مانند اختلالات تخمکگذاری، داروها یا مشکلات انعقاد، تقسیم کرد. در برخی افراد، سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یا اختلالات تیروئید مطرح میشود. تشخیص قطعی هیچکدام تنها از روی نامنظمی قاعدگی امکانپذیر نیست.
برخی اختلالات قاعدگی، بهویژه موارد مرتبط با اختلال تخمکگذاری، ممکن است با کاهش باروری همراه باشند. اگر برای بارداری اقدام میکنید، بررسی علت نامنظمی قاعدگی اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای آشنایی با مسیر ارزیابی در این شرایط، درباره علل ناباروری زنان بیشتر بخوانید.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
اگر خونریزی بهحدی زیاد است که برای چند ساعت متوالی نیاز به تعویض مکرر پد دارید و همراه با سرگیجه، ضعف شدید، تنگی نفس یا درد قفسه سینه است، به مراقبت فوری نیاز دارید. درد ناگهانی و شدید لگنی، خونریزی همراه با احتمال بارداری، یا نشانههای بیحالی و غش نیز نیازمند بررسی فوریاند.
تشخیص و آزمایشها چگونه انجام میشوند؟
پزشک ابتدا الگوی خونریزی، احتمال بارداری، داروهای مصرفی، سابقه بیماری و علائم همراه را بررسی میکند. سپس ممکن است بر اساس شرایط آزمایش خون برای کمخونی، بررسیهای هورمونی هدفمند، معاینه، سونوگرافی یا بررسی تخصصی داخل رحم پیشنهاد شود. همه افراد به همه آزمایشها نیاز ندارند.
درمان میتواند از کنترل علت زمینهای و تجویز دارو تا مداخلات تخصصی در موارد منتخب متغیر باشد. داروهای هورمونی یا ضدخونریزی برای همه افراد مناسب نیستند و انتخابشان به سن، قصد بارداری، عوامل خطر و علت اختلال وابسته است.
PMS چه تفاوتی با اختلالات خونریزی دارد؟
سندرم پیش از قاعدگی (PMS) به مجموعه علائم جسمی و خلقی گفته میشود که در بخشی از چرخه، پیش از خونریزی ظاهر میشوند و سپس کاهش مییابند. PMS با خونریزی غیرطبیعی یا درد شدیدِ ناشی از بیماریهای دیگر یکسان نیست. اختلال شدیدتر خلقی پیش از قاعدگی نیز نیازمند ارزیابی تخصصی است.
پرسشهای متداول
آیا یک بار عقب افتادن پریود خطرناک است؟
نه لزوماً. احتمال بارداری و شرایط فرد مهم است؛ اما تکرار نامنظمی یا وجود علائم همراه، بررسی را ضروریتر میکند.
آیا همه بینظمیها ناشی از تنبلی تخمدان هستند؟
خیر. PCOS فقط یکی از علتهای احتمالی است و برای تشخیص به معیارهای بیشتری نیاز داریم.
برای درمان پریود نامنظم باید قرص هورمونی مصرف کرد؟
نه برای همه. انتخاب درمان به تشخیص علت و شرایط فرد بستگی دارد و خوددرمانی توصیه نمیشود.
جمعبندی
اگر الگوی قاعدگی شما بهتازگی تغییر کرده یا خونریزی و درد عملکرد روزانه را مختل کرده است، ثبت علائم و مراجعه برای بررسی تخصصی میتواند به انتخاب درمان مناسب کمک کند.
منابع علمی
- ACOG, Abnormal Uterine Bleeding: https://www.acog.org/womens-health/faqs/abnormal-uterine-bleeding
- ACOG, Management of Acute Abnormal Uterine Bleeding: https://www.acog.org/clinical/guidance/committee-opinion/2013/04/management-of-acute-abnormal-uterine-bleeding-in-nonpregnant-reproductive-aged-women/